Benieuwd naar mijn inzichten? Mijn blogs zijn bedoeld als inspiratiebron om jouw talent ont-wikkeling centraal te stellen.

Een 'Growth Mindset'​ als fundamenteel mensenrecht

Gisteravond heb ik een groot cadeau gekregen. Terwijl ik op weg naar mijn bed nog even nietsvermoedend mijn telefoon checkte, viel mijn oog op een WhatsAppje. Een Appje met een stuk tekst. Mijn tekst. Het ging over een bijdrage bij een bericht dat ik onlangs op LinkedIn had gedeeld. Een deel van mijn tekst was rood omcirkeld. Later volgde hetzelfde bericht met een groene cirkel. Dat verzachtte het reeds aangedane leed enigszins.

Wat had ik gedaan? Ik had een spelfout gemaakt. Iets waarop ik normaliter zeer alert ben. Bij mezelf. Maar ook zeker bij anderen. Vroeger maakte ik er zelfs een sport van en was dit voor mij een teken dat iemand niet intelligent was. Ja. Echt. Met terugwerkende kracht een diepe sorry aan alle dyslectici en andere mensen die niet zijn opgegroeid met ‘taal is zeg maar echt mijn ding.’ Want het zei meer over mij dan over jou. Eigenlijk zei het alleen maar iets over mij. Namelijk dat ik mezelf niet toestond om fouten te maken.

Fouten maken, stond voor mij gelijk aan niet slim zijn. En niet slim zijn, betekende: niet goed genoeg zijn. Eén van de ogenschijnlijk onwenselijke gevolgen die iemand met een ‘Fixed Mindset’ te allen tijde zal proberen te voorkomen. In mijn geval door alles oeverloos te checken en niet zelden spannende dingen uit te stellen of ze uiteindelijk maar helemaal niet te doen omdat het risico op falen te groot was.

Na ontvangst van mijn eigen, rood omcirkelde tekst, voelde ik mij weer even dat kleine meisje. Het kleine meisje dat een fout had gemaakt. En dat terwijl ze nog wel zo haar best had gedaan om dit soort fouten te voorkomen. En even, heel even, stak de oude pijn weer de kop op. Zo’n pijn die je kun voelen als je je kleine teen stoot. Een scherpe pijn, die nog een tijdje doorwerkt.

Dus wat was het cadeau gisteren? Dat oude gevoel, ontstaan vanuit een patroon dat mij lang leek te dienen, was gisteren in een split second weer weg. Niet omdat ik het wegdrukte maar omdat ik mij vrijwel gelijk realiseerde: het is oké. Ik ben oké. En ook: ik kan het aanpassen. Want hoewel ik nog steeds graag alles perfect wil doen, ben ik inmiddels ook wat meer bekend met het medicijn daartegen: zelfcompassie. Daardoor hoeft het niet altijd meer perfect te zijn maar mag ik mezelf toestaan slechts te streven naar perfectie.

Maar als het een keertje niet perfect is, ben ik nog steeds oké. Van fouten kun je namelijk leren. En hoe mooi is het dat iemand het aandurfde om mij feedback te geven? Ik. Een verbale krachtbron die van huis uit gewend was om zich te wapenen tegen elke vorm van kritiek. Door alles zo te organiseren dat niemand iets op haar zou kunnen aanmerken. Vanuit zelfbescherming. Mijn jarenlange overlevingsstrategie. Omdat ik er heilig van overtuigd was dat die strategie (die ik destijds uiteraard niet als zodanig kwalificeerde) ervoor zorgde dat ik niet door de mand zou vallen. Omdat ik diep van binnen geloofde dat ik misschien wel niet zo slim was als iedereen dacht dat ik was. Of moest zijn. Ik. Degene die altijd een plan B had. Zodat ze altijd nog kon vluchten en kon doen alsof het haar niet raakte.

Inmiddels heb ik geleerd dat de pijn van de mogelijke afwijzing die ik ten diepste wilde vermijden in hetzelfde breingebied zit als waar fysieke pijn wordt aangestuurd. En wij mensen willen maar twee dingen: plezier opzoeken en pijn vermijden. En daar hebben we een leger strategieën voor tot onze beschikking. Maar het enige dat die strategieën doen, is afleiden van waar het werkelijk om gaat. Jou. Als jij weet wanneer je welke zelfbeschermingstechnieken inzet, kan je ook veel sneller zien wanneer anderen dat doen. Daardoor kan je voor jezelf ook veel beter beoordelen of iets van jou is of van de ander. Beoordelen. In plaats van veroordelen. Als je die kunst beheerst, wordt het een stuk minder zwaar om feedback te geven. En te ontvangen.

Alles bij elkaar zijn dit mooie rationele inzichten. Inzichten die je op kunt doen door het lezen van boeken en het volgen van trainingen. Je kunt je kennis vergroten, zoals ik jaren heb gedaan en nog steeds met veel energie doe. Maar rationele inzichten zijn pas echt van waarde als je ze kunt doorvoelen. En je je vervolgens gewaar kunt zijn van dat gevoel. Zodat je weer even kunt checken of jouw gevoel misschien wel voortkomt uit een tekort van dat kleine meisje. Of jongetje. Het kind in jou dat er niet bij gebaat is als je streng blijft vasthouden aan alle eisen die je jezelf in de loop der jaren hebt opgelegd. De patronen, belemmerende overtuigingen en gedachten waarmee we onszelf vanaf onze kindertijd in de loop der jaren allemaal hebben ‘omwikkeld’. Die alleen maar in de weg staan aan effectief gedrag. Het gedrag dat we ten diepste willen laten zien: ons voorkeursgedrag. Het gedrag dat is gebaseerd op onze drijfveren en daarvan afgeleide talenten. We hebben ons daarin te ‘ont-wikkelen’.

Als je hier namelijk niet bewust bij stil staat, loop je het risico dat je gaat projecteren. Op de ander. Met alle gevolgen van dien. Vanuit je volwassen positie kun je kiezen waarop je je aandacht richt. Zo kon ik in mijn zoektocht van de afgelopen jaren op weg naar mijn ‘Growth Mindset’ gisteravond weer een vinkje zetten. 'Taal is nog steeds echt mijn ding' maar ik ben niet perfect. En dat voelt perfect.

Carol Dweck, de auteur van onder andere het boek: Mindset, maakte er eerder een mooi filmpje over. En als je dit nu graag wilt doorgeven, lees dan eens het kinderboek: 'Het meisje dat nooit fouten maakte' van: Mark Pett en Gary Rubinstein voor. Van doorvoelen naar voorleven. Zo help je niet alleen mee aan het ont-wikkelen van jouw eigen 'Growth Mindset' maar ook aan die van onze volgende generatie. En zo maken we van groei een fundamenteel mensenrecht.